İlaçlar, hastalıklara karşı en güçlü silahlardan birisidir. Ancak bazen ilaç kullanımı ile alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabilmektedir. Bu durum, immün sistemin ilaca karşı aşırı reaksiyon göstermesiyle ilişkilendirilmektedir. Alerjik reaksiyon geliştiği zaman daha ciddi etkilerin ortaya çıkma riskinden dolayı hastalar ilacı tekrar kullanamayabilirler.
Her ilaç alerjik reaksiyona neden olabilir. Ancak bazı ilaçlara karşı alerjik reaksiyon gelişme riski daha yüksektir. Antibiyotikler ve bazı analjeziklere karşı daha yaygın alerjik reaksiyon görülmektedir. Penisilin, alerjik reaksiyonlara neden olduğu en sık bildirilen ilaçlardan birisidir. Amerika’daki insanların yaklaşık %10’unda penisilin alerjisi olduğu kaydedilmiştir. Ancak Teksas Üniversitesi Güneybatı Tıp Merkezi’nde alerji uzmanı olarak görev yapan Dr. David Khan, insanların %1’inden daha azının gerçekten penisilin alerjisine sahip olduğunu açıklamıştır.
En tipik alerjik reaksiyonlar deri döküntüleridir. Nadir olsa da anafilaksi adı verilen ciddi alerjik reaksiyona da neden olabilirler. Bu durum baş dönmesi, boğaz veya dilde şişme ve nefes almada zorlanma şeklinde ortaya çıkmaktadır. Anafilaksi tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilir.
Bazen ilaçlara bağlı oluşan çeşitli yan etkiler, alerjik reaksiyonlarla karıştırılabilmektedir. İlaç yan etkilerini tolere etme yeteneği bireyler arasında farklılık göstermektedir. Bir ilacın yan etkileri tolere edilemediği zaman, bu durum ‘ilaç intoleransı’ olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca bazı deri reaksiyonları ilaçlarla ilişkili olmayabilir. Örneğin, antibiyotik aldıktan sonra ortaya çıkan kızarıklık ve döküntü, tedavi edilen enfeksiyonla da ilişkili olabilir.
Dr. Khan, ilaç alerjilerinin zamanla ortadan kaybolabileceğini savunmaktadır. Yapılan çalışmalarda penisilin alerjisi olan hastaların yaklaşık yarısında, beş yıl içinde ilaç alerjisinin kaybolduğu gösterilmiştir.
İlaç alerji öyküsü olan hastalarda alternatif tedaviler daha az etkili olabilir veya daha yüksek yan etki riskine sahip olabilir. Dr. Khan, ‘penisilin alerjisi olan hastaların hastanede daha uzun süre kaldıklarını, daha fazla acil servis başvurusu yaptıklarını ve mortalite oranlarının daha yüksek olduğunu’ söylemektedir. Ek olarak, penisilin alerjisi olan hastalarda bazı alternatif tedaviler antibiyotiğe dirençli bakterilerin üremesine de neden olabilmektedir.
Bir alerji uzmanı, ilaç alerjisini çeşitli testler yoluyla saptamaktadır. İlacın küçük bir miktarı cilde enjekte edilerek deri testi uygulanmaktadır ve alerji olması durumunda, uygulama yapılan bölge hızla şişmektedir. Deri testinin negatif olması durumunda ise artan dozlarda ilaç uygulaması yapılmakta ve alerjik reaksiyon gelişimi açısından hasta izlenmektedir. Test edilmesi en kolay antibiyotik alerjisi, penisilin alerjisidir.
İlaç alerjisinden şüpheleniliyorsa bir alerji uzmanı tarafından deri testlerinin yapılması önemlidir. Bu durum, tedavilerde yaşanabilecek gecikmelerin önlenmesine yardımcı olabilir.
Çeviri: Ecz. Pınar Bakır Ekinci
İLPAD 