Sivrisinek ısırıklarını önlemek için kullanılan geleneksel araçlar, gündüz saatlerindeki saldırılara karşı hiçbir işe yaramaz. Anopheles funestus sivrisineği sıtma taşır ve özellikle gündüzleri ısırır. Geceleri kapalı alanda olmak insanları sıtmadan korumak için yeterli değildir: Bir Afrika şehrinde sivrisinek ısırıklarının üçte biri gündüzleyin ev içlerinde gerçekleşiyor1.
Sivrisinekler sıtmaya sebep olan parazitin (Plasmodium malariae) ana taşıyıcısıdır. Halk sağlığı kampanyaları, evleri ilaçlayarak ve yatakların üzerine örtülecek cibinlikler dağıtarak sıtmaya karşı mücadele yürütmüştür. Bu programlar büyük ölçüde başarılı olmasına rağmen sıtma, Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki küçük çocuklarda önde gelen ölüm nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir.
Bunun nedenini anlamak için Fransa’daki Montpellier Üniversitesi’nden Carlo Costantini ile Diego Ayala ve meslektaşları ülkenin başkenti Bangui’de sivrisineklerin insan ‘taşıyıcıların’ üzerine evlerin içinde mi dışında mı konduğunu takip etti. Ekip, sineklerin en çok günbatımında ve en aktif halde oldukları gece boyunca ısırmaya eğilimli olduğunu buldu. Ancak evdeki ısırıkların %30’a kadarı, çoğu insanın daha güvenli olduğu düşünülen gündüz saatlerinde meydana geldi.
Araştırmacılar, sıtmayla mücadele kampanyalarının vakaları azaltmaya devam etmesi için kapsamlarını genişletmeleri gerekebileceğini söylüyor.
1. Sangbakembi-Ngounou, C. et al. Proc. Natl Acad. Sci. USA 119, e2104282119 (2022).
İLPAD 